Tommy Wieringa (1967), de schrijver van onder meer ‘Joe Speedboot’ en ‘Nirwana’ en medeoprichter van de stichting ‘Protect Ukraine, is de vierde Zomergast van 2026. In een fascinerend gesprek met Janine Abbring, laat Wieringa afwisselend zijn serieuze, absurdistische en persoonlijke kant zien.
De uitzending is ruwweg in vier hoofdthema’s te verdelen: ten eerste de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, met aandacht voor zijn belangrijke stichting ‘Protect Ukraine’ en de urgentie Oekraïne te blijven helpen. Tweede thema is de literatuur met in het bijzonder aandacht voor korte verhalenschrijver A.L. Snijders. Derde thema is de klimaatverandering. Als vierde vertelt de ontspannen ogende en sympathieke schrijver over zijn privéleven. Met zijn excentrieke moeder, zijn niet alledaagse jeugd met gescheiden ouders en een belangrijke pleegmoeder Anneke genaamd.
Absurdistisch
In het begin van Zomergasten zit een scène uit de film ‘The World According to Garp’ van George Roy Hill naar een boek van John Irving. In deze absurdistische film vliegt een amateurvliegtuig een huis binnen, alsof het dagelijks voorkomt. Bijstanders gespeeld door Robin Williams (Tommy: ‘ik kijk graag naar hem’) en Glenn Close staan erbij en reageren er laconiek op.
Op het einde van deze Zomergasten probeert kunstenaar en uitvinder Joost Conijn met een zelfgebouwd vliegtuig de lucht in te gaan. Wieringa bewondert het doorzettingsvermogen en de eigenzinnigheid van Conijn. In een cryptische zin zegt hij: het is belangrijker te durven falen dan neer te storten.
Eerder toont hij een fragment uit The Towers (1957) met Sam Rodia, een Amerikaanse oude man die torens bouwt van kippengaas uit innerlijke noodzaak, zoals hij zelf zegt. Hij doet dat al 34 jaar in zijn eentje. Wieringa bewondert zijn verbeeldingskracht, zijn vermogen schoonheid te zien in het ongebruikte en zijn ongebreidelde werklust.
Die grote werklust of beter urgentie heeft ook schrijver A.L.Snijders, wiens werk grote invloed heeft gehad op Wieringa’s schrijven. Belangrijke les van de bevriende Snijders is, tijdens het schrijven ‘niet aan mijn lezers denken, dan verlies ik mijn ongeremdheid’. Dat geldt in wezen voor alle kunst.Tommy Wieringa: ‘alles geeft licht in Snijders werk’ en een ander fraai citaat ‘Snijders is meester van het één-harige penseel.’
Persoonlijke
Tommy Wieringa is geboren in Goor en groeit vanaf zijn tweede jaar op in Aruba. Zijn moeder was een kunstenaar/hippie en zijn vader een leraar Engels en Biologie. Toen Tommy 9 jaar was ging hij noodgedwongen terug naar Nederland. Hij werd aangereden en brak zijn heup op meerdere plaatsen. In Nederland moest hij herstellen. In Holland miste hij het gebrek aan ruimte heel erg. In Oldenzaal waar hij terecht kwam was ‘alles rechthoekig en uitgeknipt, niets heeft een natuurlijke vorm’. Kort daarna gingen zijn ouders scheiden. Zijn moeder was heel kleurrijk, maar ook erg dominant. Iedereen om haar heen stond in haar schaduw, haar familie werd als personeel beschouwd. Hij werd toegewezen aan zijn moeder, maar hield het daar geen dag uit en was bij zijn vader gaan wonen.
Anneke
Van de Rudolf Steiner school (‘idiote esoterische waarheden’) wordt hij afgestuurd en komt hij na omzwervingen bij zijn pleegmoeder Anneke terecht. ‘Ik was een wrak in die tijd met weinig zelfvertrouwen.’ Door haar bloeide ik op. Het weinige geld dat zij had besteedde zij aan boeken en kleding. Zij zag dat ik een schrijftalent had en stimuleerde mij enorm’.
Klimaat
In een van zijn laatste boeken ‘Nirwana’ komt de klimaatverandering voor. Tommy spreekt zijn zorg uit over de huidige klimaatcrisis, want de CO-2 uitstoot is nog steeds veel te hoog, ondanks alle klimaatcongressen en mooie beloftes. Wieringa noemt het begrip PETM = een extreme opwarming van de aarde, die gestegen is van 5 tot 8 graden in korte tijd. Door de hoge CO-2 uitstoot zijn er veel minder voedingsstoffen, terwijl volgens berekeningen er in de toekomst meer dan 10 miljard mensen op aarde zullen wonen.
Janine Abbring vraagt: wat moeten wij concreet doen. Ten eerste, de CO2-uitstoot moet flink omlaag, daar begint het mee. Positief is dat we meer energie uit wind en zon halen. Tommy werkt samen met de stichting Meer bomen planten.nl en Zen.nl. Wieringa: het planten van bomen werkt om de CO-2 terug te dringen. ‘De achterlijke klimaatontkenners zijn medeschuldig, al in 1896 was al bekend dat de CO2-uitstoot niet te hoog mag worden’. Laat de actuele grote bosbranden in Spanje, Frankrijk, Griekenland, België en Canada een wake-up call zijn.
Protect Ukraine
Eveneens van zijn urgente kant laat Wieringa zich zien, door de oprichting van zijn stichting ‘Protect Ukraine’ (zie https://protectukraine.nl ) Eerst laat hij twee fragmenten zien uit de documentaire ‘Winter on Fire’ (2013), over het Maidan Associatieverdrag met de Europese Unie dat wordt uitgesteld.
We zien vooral jonge mensen, die de straat op gaan omdat zij vrijheid eisen, ze gaan zo ver, dat zij bereid zijn hun eigen leven ervoor op te offeren.
Samen met vriend en schrijver Jaap Scholten richtte hij ‘Protect Ukraine’ op. Een internationale organisatie, die zich richt op het verdedigen, het overleven en het herstel van Oekraïne. Volgens Wieringa zijn de Oekraïners erg inspirerend en motiverend om mee samen te werken. ‘Zij hebben echt een kozakken mentaliteit en zij offeren alles op voor hun vrijheid, dat is het belangrijkste in hun leven’.
Janine Abbring vraagt of Wieringa het niet te zwart-wit ziet: Oekraïense vrijheidsvechters versus onmenselijke Russische soldaten. Ik zie echt wel het menselijke lijden aan Russische kant, maar je verstand staat erbij stil, als je de haat en wreedheden van de Russen tegen Oekraïne ziet. (Dagelijks gevoed door de propaganda machine van het Kremlin, J.M.)
Als illustratie laat Wieringa een fragment zien uit de heftige documentaire ‘2000 Meters to Andriivka’ (2025). Een filmploeg gaat mee naar het oorlogsfront en filmt vanuit de loopgraven hoe Oekraïense soldaten gewond raken. De tank waarin ze moeten vluchten voor een kamikaze drone komt vast te zitten in de modder.
Tommy Wieringa: ‘onze cultuur wordt vernietigd door het Kremlin. Oekraïne wordt overrompeld en verkracht. Ik vind dat we moreel verplicht zijn om Oekraïne te steunen. Er staat heel veel op het spel voor Oekraïne en Europa.’
Wie meer wil weten over dit belangrijke en hoogstnoodzakelijke onderwerp kan het boek ‘Konvooi: Reizen naar een land in oorlog’ van Tommy Wieringa lezen. Of de tweedelige documentaire ‘Konvooi’ bekijken op NPO start.
Waardeer dit artikel
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.